La música en la escuela infantil

La música en la escuela infantil“, de Andrea Giráldez, Pep Alsina, Maravillas Díaz, en Graó, 2008.

Hoy nadie pone en duda la importancia que tiene la etapa 0-6 en la futura construcción del conocimiento musical. Tampoco parece que el profesorado dude del valor de la educación musical en el desarrollo psicoevolutivo de los niños y niñas. Conscientes de la importancia de la educación musical en esta etapa, estas páginas pretenden acercar la música a los docentes de infantil, proporcionando ideas que les permitan afrontar la planificación y la puesta en práctica. Se incluye DVD con ejemplificaciones de actividades cotidianas de maestros y maestras de diferentes entornos geográficos.
Índice
¿Por qué es importante la música en la etapa 0-6?: Introducción. La educación musical desde el nacimiento hasta los 6 años. El papel de la familia. El papel de los educadores. Consideraciones previas a la programación. Música para educar o educación musical. ; Las actividades musicales: La música en el aula. El sonido y la música. La escucha sonora y musical. La voz y el canto. Los instrumentos. El movimiento corporal. Música y juego. La invención musical: imitar, improvisar y crear. ; Experiencias para compartir: Introducción. Cantar y aprender en los primeros años de vida. Experiencia 0-3 años. La música, un camino para conectar la educación y el entorno. Experiencia 3-6 años. ; Aprendemos con la música. Ejemplos y propuestas de actividades musicales: Introducción. Música en acción: la importancia de las primeras experiencias musicales. ; Referencias bibliográficas.
Vista previa.

Canción das tres cucharas

Tac, tac, tac
cuchara de pau
cunca de madeira
o meu neno
está na lareira.

Tin, tin, tin
cuchara de prata
cunca do pazo
o meu neno
está no regazo.

Ton, ton, ton
cuchara de ouro
cunca de cristal
o meu neno
é príncipe real.

Pimentel, Luís (1989) Poesía galega (Vigo: Edicións Xerais)

“Canción das tres cucharas” de Luís Pimentel, é a primeira poesía que incluímos noKartonlibro “Poemas Galegos”.
Descubrímola grazas á escolma que fixo Antonio García Teijeiro para a editorial Anaya en “Os nosos versos” no que recompila obras achegadas aos gustos dos nenos dunha ducia de autores galegos.
Pareceunos de tal potencialidade musical que lle pedimos a cada neno que trouxera unha cunca e unha culler, e así pasamos bos anacos descubrindo os distintos sons que podíamos producir co mesmos instrumentos; as variacións de ton e de altura segundo o material do que estiveran feitos.
Máis tarde coñecemos unha interpretación de Abe Rábade do poema, que forma parte do CD “Aloumiños de seda” editado pola Dirección Xeral de Política Lingüística no 2008, e que puidemos escoitar tanto no web do artista como en Son de Poetas.

Vía InnovArte Infantil


Sinestesias: o son da choiva

Hai un vídeo na rede que está sendo un récord de visitas, Rainymood, unha gravación de 30 minutos do son da choiva sobre o chan; seica o empregan para a relaxación.

Pareceunos ben interesante para traballar co noso alumnado as sinestesias. A sinestesia é unha facultade pouco común que teñen algunhas persoas, consistente e experimentar sensacións dunha modalidade sensorial particular a partir de estímulos doutra modalidade distinta. Hai casos de persoas que ven os sons de cores, ou ás que determinados sabores/olores prodúcenlle sensacións táctiles.

Malia que é un fenómeno que só afecta ao 1% da poboación, pareceunos de grande interese provocar nos cativos, ou ensinarlles a comprender as distintas sensacións que lles pode producir un estímulo, neste caso auditivo. Tan doado como pedirlles que se deiten, pechen os ollos e escoiten a gravación da choiva; logo verbalizaremos as sensacións que sentiron, tamén prestaremos atención aos movementos do corpo, como se aniñan. Noutra ocasión podemos probar con este son, ou con estoutro.

No programa Redes de Eduardo Punset, dedica o capítulo 22 ás sinestesias, “Flipar en colores”, para o que entrevista ao neurocientífico David Aegleman, director do Laboratorio para la Percepción y la Acción da Universidade de Texas. Transcrición da entrevista. Así mesmo, facilitamos a transcrición da entrevista Richard E.Cytowic, onde expón que unha razón que pode explicar que haxa adultos sinestésicos é porque todos os bebés son sinestésicos. Algo que logo se vai modificando co tempo e coa aprendizaxe.


Instrumentos musicais galegos

Os instrumentos musicais na tradición galega”, é un web no que se atopa información de distinta índole sobre preto de 150 instrumentos tradicionais galegos: unha descrición detallada, os seus nomes tradicionais, a súa historia e información sobre quen, cando, como e onde se tocaba, xunto cunha gravación do seu son.

Vinchas, cantagalos, ferreñas, rabel, rin-ran, chirimías ou palletas, comparten espazo con outros máis coñecidos como pandeiros, castañolas, gaitas e zanfoñas.

Elaborado por Pablo Carpintero, aloxado no portal do Arquivo Sonoro de Galicia do Consello da Cultura Galega.

Un recurso de grande utilidade na educación.

Na rede pódense ver algúns vídeos da elaboración destes instrumentos, do Proxecto Ronsel.


Os sons do español

Gústanos facer exercicios coa voz e ver que hai quen pode producir calquera son, tal e como sucede no vídeo do extraordinario grupo Voca People, que coas súas voces soan coma unha orquestra.

Para ilo é preciso practicar a pronuncia moitas veces non sabemos como explicarlle aos nenos/as a colocación dos órganos fonatorios, para facelo con corrección.

Esta aplicación, Los sonidos del español, xerada  polo departamento de Español e Portugués da Universidade de Iowa permite a definición articulatoria dos sons do español mediante un diagrama interactivo.

É sumamente interesante que poidan visibilizar o aparato fonador humano e escoitar a pronuncia correcta.


Paisaxes sonoras

Soundscape é un proxecto orixinal de Murray Schafer que vén a ser algo así como unha imaxe sonora, o entorno sonoro concreto dun lugar real. Así hai un gran número degrupos que se dedican a recoller esas recreacións sonoras; en Galicia, o proxecto Escoitarpermítenos ouvir gravacións de distintos lugares senlleiros da nosa comunidade e contrastar as diferenzas entre os sons de localidades.

Estamos continuamente inmersos no son, e máis das veces non reparamos nel. Unha actividade curiosa é facerlles escoitar os sons da contorna, percibir as variacións deses sons ao longo do día. Non son os mesmos sons da escola a primeira hora da mañá que ao mediodía ou polo recreo, e eses sons, sen outro tipo de información poden axudar a identificar onde nos atopamos e a que hora; asemade, tamén permite decatarse da contaminación acústica.

Ás veces, tamén podemos recrear paisaxes sonoras a partir de imaxes irreais. Presentarlles unha imaxe e producir coa voz ou con outros elementos, os sons que pensamos se poderían escoitar nese lugar. Recentemente fixémolo a partir de ilustracións de David Pintor, algunhas delas pertencentes ao álbum “Compostela” publicado o pasado ano con Kalandraka. Por grupos, sonorizan distintas paisaxes. Tamén se pode facer a partir de obras de arte, de contos ou de historias. O que importa é reparar neses sons e comprender que a voz é unha ferramenta moi versátil que permite moita máis expresión que o mero falar.


(Re)Creando sons

Seguimos explorando as posibilidades do corpo como produtor de sons máis alá da voz.

Nun ambiente axeitado de silencio e relaxación, o alumnado escoita os sons do primeiro vídeo, sen ver a imaxe. Identifican que se trata do son da choiva e de tronada

.

Deseguido, facemos o mesmo co segundo, sen imaxe. Pensan que se trata do mesmo ata que posteriormente se proxecta. Daquela descobren que son sons producidos co corpo, que ben sincronizados semellan choiva e tronos.

Tratamos de facer algo semellante;  e como a nosa lingua é tan rica en palabras para nomear a choiva, tentaremos reproducir orballos, arroiadas, chuvieiras, trebóns, pedrazos, sarabiadas  ou escampadas.